دکتر فرزانه فرخ نژاد / کاشت دندان / نکات کاربردی در رابطه با ایمپلنت دندان
مدت زمان مطالعه ۱۶ دقیقه

نکات کاربردی در رابطه با ایمپلنت دندان

بسیاری از افراد به دلیل از دست دادن دندان های خود، اعتماد به نفس شان را از دست می دهند، احساس خوبی با دندان مصنوعی ندارند و یا نمی خواهند ساختار دندان های سالم شان برداشته شود.

اما دلایلی وجود دارد که اثبات می کند، در صورتی که یک یا چند دندان از دست برود، حتما باید نسبت به درمان اقدام شود. از جمله:

  • از دست دادن دندان می تواند بر نحوه تکلم و جویدن تاثیر بگذارد.
  • امکان حرکت و تغییر پوزیشن دندان های اطراف وجود دارد. که این خود می تواند عاملی شود برای این که به دندان های اطراف و مفصل فک فشار بیشتری وارد شود.
  • تمیز کردن این دندان ها کار سختی است و به همین خاطر، احتمال پوسیدگی و بروز بیماری های لثه بیشتر خواهد بود.
  • احتمال تحلیل رفتن استخوان اطراف دندان های از دست رفته وجود دارد.
  • از دست دادن دندان ها می تواند زیبایی ظاهری را نیز تحت تاثیر قرار دهد.

ایمپلنت از جمله روش های درمانی است که جایگزین دندان های از دست رفته می شود و به گونه ای طراحی شده است که همانند دندان های طبیعی می شود.

جراحی ایمپلنت دندان فرایندی است که طی آن ریشه دندان ها با تکیه گاه های فلزی مشابه پیچ ها جایگزین می شوند. در این روش دندان آسیب دیده یا از دست رفته با یک دندان مصنوعی جایگزین می شود که از نظر ظاهر و عملکرد بسیار شبیه دندان های واقعی است. جراحی ایمپلنت دندان ممکن است جایگزین قابل قبولی برای پروتزها یا بریج های دندانی باشد که مناسب نیستند و زمانی که ریشه های طبیعی دندان اجازه پروتز یا تعویض پل را نمی دهند، گزینه ای را ارائه می دهد.

نحوه انجام جراحی ایمپلنت دندان بستگی به نوع جزء کاشته شده و وضعیت استخوان فک دارد. جراحی ایمپلنت دندان ممکن است شامل چندین عمل باشد. مقاله حاضر در زمینه جنبه های مختلف این روش بحث می کند.

در ادامه با ما همراه باشید تا به بررسی صفر تا صد ایمپلنت های دندانی بپردازیم.

ایمپلنت دندان چیست؟

ایمپلنت ها، پروتزهای دندانی هستند که به جای دندان های از دست رفته قرار می گیرند و زیبایی دندان و توانایی تلفظ صحیح را بازیابی می کنند.

ایمپلنت ها از موادی به نام تیتانیوم ساخته شده اند، موادی سازگار با بدن انسان. ایمپلنت به روش جراحی در دندان جای می گیرد و عملکردی مشابه دندان های طبیعی دارد. ایمپلنت، امکان صحبت کردن، جویدن مواد غذایی و داشتن لبخندی زیبا را برای شما فراهم خواهد کرد.

علاوه بر این، باعث حفظ ساختار استخوان نیز خواهد شد.

زمانی که دندان طبیعی از دست می رود و یا کشیده می شود، به تدریج استخوان نیز تحلیل خواهد رفت. در صورتی که دندان ها و استخوان های صورت تقویت نشوند، صورت پیرتر به نظر خواهد رسید. اما دنبال کردن اقدامات درمانی و ایمپلنت، از تحلیل رفتن استخوان پیشگیری و به حفظ ظاهر جوان صورت نیز کمک خواهد کرد.

دلایل استفاده از ایمپلنت دندان

  1. جایگزینی دندان شکسته یا کشیده شده
  2. ایمپلنت های دندانی برای محافظت از دندان هایی استفاده می شود که مستعد افتادن به دلیل عوامل پوسیدگی یا آسیب هستند.
  3. از واشرهای بزرگ محافظت کرده و از افتادن آن ها جلوگیری می کند.

در کل، ایمپلنت زمانی به بیمار توصیه می شود، که:

  • یک یا چند دندان از دست رفته باشد
  • رشد استخوان فک کامل شده باشد
  • استخوان کافی برای قرارگیری ایمپلنت و یا گرافت استخوان وجود داشته باشد
  • بافت دهانی در سلامت کامل باشد
  • هیچ گونه شرایط پزشکی وجود نداشته باشد
  • سیگار و دخانیات استعمال نشود

نکته ای که باید به آن اشاره کنیم این است که درمان ایمپلنت، پروسه چند ماهه دارد و افرادی که خواهان انجام این روش هستند، باید به این مورد توجه داشته باشند.

انواع ایمپلنت دندان

  1. وسایل ثابت که فقط با کمک پزشک برداشته می شوند و بر روی دندان های مجاور نصب می شوند. وسایل ثابت شامل موارد زیر است:
    1. تاج فلزی از طلا یا فلز پالادیوم که از ترکیب چندین فلز با هم ساخته شده است.
    1. فلز با روکش پرسلن بسیار محبوب است.
    1. فرمول هایی که حاوی مواد معدنی نیستند و این همان چیزی است که آن ها را از نظر رنگ و شفافیت با سایر فرمول ها متمایز می کند. عیب آن ها این است که نسبت به فرمول های دیگر ضعیف تر و گران تر از بقیه هستند.

2. ایمپلنت های متحرک که بیمار می تواند خود آن ها را برداشته و دوباره در دهان خود قرار دهد.

نمونه هایی از پروتزهای دندانی

  • دندان مصنوعی کامل توسط افرادی استفاده می شود که به دلایلی تمام دندان های خود را از دست داده اند.
  • لوازم ارتودنسی
  • ایمپلنت های دندانی که در فرآیند کاشت دندان استفاده می شوند.

کیفیت دندان های کاشته شده

جنس موادی که دندان ها از آن ساخته شده اند از پرسلن بسیار سخت است؛ زیرا دندان ها هنگام جویدن غذا تحت فشار زیادی در دهان قرار می گیرند. گاهی اوقات در جایی که مواد سرامیکی زیر فلز تیتانیوم قرار می گیرد از فلز استفاده می شود و می تواند نیروهای فشاری را تحمل کند. تیتانیوم بالاترین هزینه را در بین ایمپلنت های دندانی دارد؛ زیرا یکی از فلزات گران قیمت است و قیمت آن در مقایسه با سایر ایمپلنت های دندانی حداقل سه برابر بیشتر است.

ایمپلنت دندان چه مزایایی دارد؟

ایمپلنت دارای ویژگی ها و مزایای بسیار بالایی است که از آن جمله می توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • فرآیند کاشت برای یک لبخند فوق العاده است؛ زیرا به دلیل شباهت با دندان های طبیعی از نظر زیبایی نتایج شگفت انگیزی دارد.
  • لذت بردن از غذا هنگام جویدن؛ زیرا جایگزین دندان های از دست رفته از دهان می شود.
  • ایمپلنت دندانی جلوی دهان تلفظ حروف را بهبود می بخشد.
  • استحکام دندان مصنوعی در دهان افزایش می یابد.
  • اگر دستورالعمل هایی که پزشکان توصیه می کنند رعایت شوند، ایمپلنت های دندانی برای مدت طولانی یک عمر زنده می مانند.
  • پس از تعویض دندان های از دست رفته، اعتماد به نفس بیمار را بازیابی می کند.
  • میزان موفقیت بالا در فک پایین برابر با 97 است؛ در حالی که در فک بالا، میزان موفقیت 94 است که در مقایسه با هر عمل جراحی مشابه، نرخ بالایی است.
  • ایمپلنت دندان را می توان برای همه انجام داد؛ اما برای کاشت دندان باید مقداری استخوان فک در دسترس باشد.

دیگر مزایا

ایمپلنت های دندانی بهترین وسایل دندانپزشکی هستند که می توانند از نظر دندان ثابت یا متحرک جایگزین دندان های از دست رفته دهان شوند. برای آتروفی در استخوان های فک و ایمپلنت های دندانی عبارت ند از:

  • از آتروفی استخوان فک جلوگیری کرده و آن را حفظ می کند.
  • ایمپلنت های دندانی هیچ آسیبی به دندان های مجاور وارد نمی کنند، بلکه آنها را حفظ می کنند.
  • یکی از نتایج فرآیند ایمپلنت، به دست آوردن دندان های دائمی است که دقیقا شبیه به دندان اولیه است.
  • بازگرداندن اعتماد به نفس؛ زیرا دندان های از دست رفته را به شکلی زیبا و هماهنگ جایگزین می کند.
  • به دلیل اینکه از ماهیچه های صورت پشتیبانی می کند، ظاهری متفاوت و طبیعی به چهره می بخشد.
  • ایمپلنت ساختارهای متحرک دهان را پشتیبانی و تثبیت می کند.

مراحل کاشت دندان چگونه است؟

ایمپلنت های دندانی اغلب تحت بی حسی موضعی انجام می شوند؛ اما می توان آن ها را با بیهوشی عمومی انجام داد. در افراد سالم که باید دندان های آسیب شناسی را بررسی و تشخیص دهند، باید از اشعه ایکس (یک پانورامای دندان) یا سی تی اسکن استفاده کند.

اگر از بیماری های خاصی رنج نمی برید، نیازی به انجام اقدامات پیشگیرانه خاصی نیست؛ زیرا برای افرادی که مشکلاتی دارند که ممکن است منجر به اندوکاردیت یا نقص ایمنی شود، باید پزشک را مطلع کنند تا اقدامات احتیاطی لازم را انجام دهد، سپس روند شروع می شود.

ابتدا پیچ فلزی در استخوان فک در محلی که عمل کاشت دندان انجام می شود، نصب می گردد. پس از اطمینان از جوش خوردن ایمپلنت با استخوان فک، ممکن است این کار سه ماه برای فک پایین ادامه داشته باشد؛ در حالی که برای فک بالا حدود شش ماه طول می کشد. سپس مرحله نهایی آماده سازی دندان ها برای نصب دائمی آن ها روی ایمپلنت ها است.

موارد مناسب برای کاشت دندان چیست؟

اول از همه، باید به کیفیت و کمیت استخوان های فک که ایمپلنت در آن ها انجام می شود، توجه شود. این یکی از عوامل اصلی موفقیت عمل است و مسئولیت این امر بر عهده پزشک معالج است. بنابراین توصیه می شود مراحل کاشت را برای افراد مسن و افراد در سنین اولیه انجام دهید. توصیه می شود عملیات کاشت برای کودکان تا هجده سالگی به تعویق بیفتد.

آیا منع مصرفی برای ایمپلنت دندان وجود دارد؟

سوالی که بیماران می پرسند، آیا ایمپلنت برای من مناسب است؟ آیا انجام این عمل برای من موارد منع مصرف دارد؟ پاسخ به شرح زیر است:

  • قند خون بالا و پایین و نوسان زیاد بین آن ها منع مصرف این روش است.
  • برخی موارد اعتیاد به سیگار و عدم مراقبت از سلامت و تمیز کردن دندان ها از جمله دلایلی است که منجر به شکست روند کاشت می شود.
  • اگر بیمار دارای برخی بیماری های جدی باشد که مانع ترمیم لثه و استخوان می شود؛ مانند بیماریهای نقص ایمنی و اختلالات خونی، ممکن است از انجام عمل جراحی جلوگیری شود.

در غیر این صورت، هیچ منعی برای ایمپلنت های دندانی وجود ندارد.

خصوصیات بهترین دکتر و معیارهای انتخاب یک دکتر مناسب

اگر در نظر دارید ایمپلنت دندان انجام دهید، یکی از مهم ترین تصمیماتی که باید بگیرید انتخاب دندانپزشک مناسب است.

ایمپلنت دندان برای دستیابی به نتیجه ایده آل نیاز به مهارت جراحی دارد و از آسیب به ساختار صورت یا یکی از اعصاب صورت اجتناب می کند. کاشت دندان در محل نامناسب می تواند منجر به آسیب دائمی شود؛ بنابراین جراح ایمپلنت ماهر برای اجتناب از مشکلات ضروری است.

علاوه بر قرار ملاقات جراحی، دندانپزشک شما لازم است که سلامت دندان و همچنین سلامت عمومی شما، کیفیت استخوان در فک، هم ترازی فک و عملکرد مفصل فک را ارزیابی کند. او همچنین باید درک کاملی از پروتزهای مصنوعی و همچنین زیبایی دندان کاشته شده در ارتباط با ساختار فک و ظاهر دهان داشته باشد.با در نظر گرفتن همه عوامل دیگر، مشخص می شود که انتخاب دندانپزشک مناسب یک عامل مهم در موفقیت ایمپلنت های دندانی است. مهم است که برای برنامه ریزی مناسب ایمپلنت های دندانی وقت بگذارید.

بنابراین چگونه می توانید بین یک دندانپزشک ماهر و دندانپزشک بی تجربه تفاوت قائل شوید؟

از جمله معیارهای مهمی که باید در انتخاب پزشک مناسب مورد توجه قرار گیرد:

  1. چندین سال تجربه پزشک در کاشت دندان 
  2. گواهینامه ها و مدارک تحصیلی توسط پزشک
  3. بررسی سایر بیمارانی که با پزشک معالجه کرده اند.
  4. تعداد ایمپلنت های دندانی موفق که توسط پزشک انجام شده است.
  5. هزینه کل ایمپلنت به نسبت هزینه ایمپلنت دندان در ایران

برای کمک به شما، ما لیستی از سوالاتی را که باید از دندانپزشک خود بپرسید و توصیه هایی در مورد آنچه باید انتظار داشته باشید، گردآوری کرده ایم.

این تصویر دارای صفت خالی alt است؛ نام پروندهٔ آن image-2.png است

در مورد شرایط دندانپزشک بپرسید؟

دندانپزشک شما باید دارای مدرکی در زمینه ایمپلنتولوژی باشد. به هر حال، اگر دندانپزشک خود را “متخصص کاشت دندان” می نامد، مراقب باشید.چنین تخصصی وجود ندارد و غیرقانونی است که خود را ایمپلنتولوژیست بنامیم.

چند ایمپلنت در دوران حرفه ای خود ساخته است؟

تحقیقات نشان می دهد که دندانپزشکان قبل از اینکه بتوانند با دندانپزشکان حرفه ای به موفقیت برسند باید بیش از 50 ایمپلنت را انجام دهند.

میزان موفقیت پیوند او چقدر است؟

دندانپزشک شما باید بتواند به شما بگوید که چقدر با ایمپلنت های دندانی کار کرده است. میزان موفقیت معمولی مبتنی بر تحقیقات در حدود 10-90 درصد در طول ده سال متغیر است. اگر پزشک شما بگوید که او هیچ شکستی نداشته است، ممکن است پیوندهای زیادی انجام نداده باشد.

چگونه او ایمپلنت را قرار می دهد و از چه روش هایی برای جلوگیری از آسیب عصب استفاده می کند؟

این ارزیابی قبل از عمل برای جلوگیری از عوارض ضروری است. جراحی ایمپلنت دندان نیاز به دقت بالایی دارد – 1 میلی متر می تواند بین یک نتیجه عالی و یک نتیجه بد تفاوت ایجاد کند.

چگونه می تواند با عوارض کنار بیاید؟    

دندانپزشک شما باید سیاست روشنی در مورد نحوه برخورد با عوارض با برقراری ارتباط آسان داشته باشد.

روش های پیشگیری از عفونت در حین جراحی چیست؟

ایمپلنت دندان یک عمل جراحی است؛ بنابراین برای جلوگیری از عفونت باید اقدامات احتیاطی خاصی انجام شود

  • . در حین پیوند، باید از ابزارها برای یکبار استفاده شود و به موضوع عقیم سازی توجه شود.
  • یکی از مهم ترین کارهایی که هنگام جستجوی دندانپزشک یا کلینیک ایمپلنت دندان باید انجام دهید، این است که از جزئیات مربوط به تحصیل، آموزش و تجربه آنها در مورد روش های کاشت دندان بپرسید.
  • هر دندانپزشک ماهر، قادر به انجام کارهای با کیفیت بالا، مایل است اطلاعاتی در مورد روش های کاشت دندان فاش کند.
  • بنابراین مراقب دندانپزشکانی باشید که می گویند دوره کوتاهی را در این زمینه گذرانده اند. دوره های کوتاه مدت به ندرت برای کسب شایستگی و مهارت های اولیه برای انجام ایمپلنت دندان کافی است.
  • دندانپزشک مورد تایید کمیته دندانپزشکی را انتخاب کنید.
  • دندانپزشکان دارای گواهینامه دندانپزشکی از کشور (محل حضور پزشک یا کلینیک) یا حتی بین المللی، معمولا تحت آموزش های اضافی قرار می گیرند و تجربه بیشتری نسبت به دندانپزشک سنتی کسب می کنند.
  • یک دندانپزشک متخصص در ایمپلنت دندان انتخاب کنید
  • برای تخصص در زمینه خاصی از دندانپزشکی ، دندانپزشکان باید تحصیلات و آموزش های بیشتری را در همان زمینه انجام دهند. به عنوان مثال ، یک متخصص پریودنتیل تحت آموزش های خاصی در زمینه بهداشت و درمان لثه قرار می گیرد.
  • مشابه ایمپلنت های دندانی، جنبه های مختلفی وجود دارد که موفقیت فرایند ایمپلنت دندان را تعیین می کند، از جمله روش های قبل از فرآیند ایمپلنت دندان، موانع فرایند ایمپلنت دندان، مراحل فرآیند ایمپلنت دندان و حل مشکلات.

دندانپزشکی را انتخاب کنید که متعهد به فناوری روز باشد

  • با پیشرفت تکنولوژی، ابزارها و تکنیک هایی که می توانند در هر دو روش پزشکی و دندانپزشکی مورد استفاده قرار گیرند، نیز پیشرفت می کنند.
  • این بدان معناست که این پیشرفت های زیاد باعث بهبود ایمنی بیماران و ارائه بهترین نتایج زیبایی پس از عمل پیوند می شود.

اقدامات قبل از ایمپلنت

پیش از این که تصمیم به انجام ایمپلنت گرفته شود، دندانپزشک به بررسی و معاینه کامل دندان ها و لثه ها می پردازد و وضعیت استخوان های دندان و فک را مورد ارزیابی قرار خواهد داد. چرا که ایمپلنت، از جمله روش های درمانی است که با روش های جراحی مختلفی می تواند همراه باشد.

قبل از درمان، معمولا تست های تصویربرداری با اشعه ایکس انجام می شود تا از سلامت دندان ها و لثه ها اطمینان حاصل گردد.

در کنار موارد گفته شده، سوابق پزشکی و سلامت جسمانی بیمار نیز بررسی خواهد شد. در صورت ابتلا به مواردی مانند مشکلات قلبی و یا جراحی های ارتوپدی، قبل از درمان، یک دوره مصرف آنتی بیوتیک تجویز می شود تا از بروز عفونت پیشگیری به عمل آید.

بعد از انجام بررسی های لازم، طرح کلی درمان ریخته می شود.

مراقبت های بعد از ایمپلنت

یکی از نکات مهم در خصوص مراقبت های ایمپلنت، رعایت بهداشت دهان و دندان می باشد. این اطمینان باید حاصل شود که نواحی اطراف ایمپلنت به خوبی تمیز می شوند. مسواک زدن ایمپلنت از بروز مشکلات لثه نیز پیشگیری خواهد کرد. توصیه می شود روزی دو بار مسواک زده شود.

استعمال سیگار و دخانیات تا چند هفته بعد از درمان ممنوع است، چرا که احتمال بروز عفونت بیشتر خواهد شد.

از جویدن یخ و یا آبنبات های سفت باید خودداری شود، چرا که می توانند به دندان ها و ایمپلنت آسیب بزنند.

در صورتی که مراقبت های گفته شده از سوی پزشک  به طور دقیق از جانب بیمار رعایت شوند، این روش درمانی می تواند نتایج بسیار خوبی را به همراه داشته باشد. در مواردی که ایمپلنت به خوبی داخل استخوان جوش نخورد، ایمپلنت برداشته و استخوان پاکسازی می شود تا درمان حدود سه ماه بعد مجدد آغاز شود.

پروسه کلی درمان ایمپلنت، شامل اقدامات زیر می باشد:

  • برداشت دندان آسیب دیده
  • آماده سازی استخوان فک و در صورت لزوم گرافت (پیوند)
  • قرارگیری ایمپلنت
  • رشد و ترمیم استخوان
  • قرارگیری اباتمنت
  • جایگزینی دندان مصنوعی

دوران نقاهت ایمپلنت دندان

دوره نقاهت یکی از مهم و حیاتی ترین مراحل درمانی است که باید با رعایت مواد مراقتبی آن را به خوبی پشت سر بگذارید تا نتیجه ای مطلوب دست یابید.

چنانچه بعد از اتمام ایمپلنت احساس درد شدیدی دارید می توانید از دارو های ضد دردی مسکن همانند: پاراستامول یا ایبوبروفن با تجویز و مشورت پزشک استفاده نمائید. علاوه بر آن ها برای ضدعفونی کردن دندان های تان می توانید از محلول های دهانشویه استفاده کنید تا از خطر عفونی شدن دهان تان کاسته شود.

تا حدود چند ماه بعد از اتمام عمل ایمپلنت بهتر است از به طور مداوم به دندانپزرشک تان مراجعه کنید تا با بررسی های لازمه انجام شود این کار باعث اطمینان خاطر از سلامتی تان می شود هم چنین اگر مشکلی هم ایجاد شده باشد با تشخیصی به هنگام به درمان آن می پردازید.

لازم به ذکر است مدت زمان لازم برای بهبودی بسته به شرایط دهان و دندان شما متفاوت است و البته نحوه اجرایی ایمپلنت شما با توجه به تخصص و مهارت دندانپزشک تان نیز در این امر دخیل است. در طی این دوران باید تمامی دستورالعمل های پزشکی را به خوبی رعایت کنید.

حداقل روزی دو مرتبه از نخ دندان استفاده کنید تا هیچ آثاری از غذاهای مصرف شده در داخل دهان تان باقی نماند زیرا همین غذاهای باقی مانده داخل حفرات دندان باعث پوسیدگی و در نتیجه تخریب و از دست دادن دندان ها می شود.

چنانچه بر اثر اتفاق غیر مترقبه ای پروتز های ایمپلنتی تان آسیبی دید، نگران نباشید دندانپزشک تان می تواند آن ها را تعمیر کند یا در غیر این صورت پروتز ها تعویض می شوند و سلامتی تان در خطر نمی افتد.

عوارض کاشت دندان

باید گفت ایمپلنت دندان هم که با روش جراحی انجام می شود مانند هر نوع فرآیند عمل جراحی ممکن است خطراتی را به هرماه داشته باشد که شما می توانید با انتخابی هوشمندانه در بهترین دندانپزشک زیبایی و هم چنین رعایت نکات مراقبتی ، به طور چشم گیری جلوی بروز این عوارض جانبی را بگیرید.

ممکن است بعد از اتمام عمل جراحی دچار عوارض جانبی خفیف وموقتی شوید که شامل موارد زیر می شود:

  • تورم
  • التهاب
  • احساس ناخوشایند یا دردناکی در داخل دهان
  • خونریزی بیش از اندازه معمول
  • واکنش های آلرژیکی به دارو های بی حشی موضعی یا بیهوشی
  • آسیب به رشته های عصب فک پایین
  • احساس سوزن سوزن شدن
  • بی حسی موقتی یا دائم
  • در صورتی که ایمپلنت با استخوان فک به درستی وصل نشود ممکن است دچار شلی شود.

نتیجه گیری

چنانچه شما هم جزو ان دسته از افرادی هستید که به ایمپلنت دندان نیاز دارید می توانید برای کسب اطلاعات بیشتر با دنداتنپزشک زیبایی مشورت کنید و با اگاهی بالا تصمیم به انجام آن بگیرید تا در نهایت نتیجه رضایت بخشی از آن دریافت کنید.

دکتر علی بصام

دکتر فرزانه فرخ نژاد

در سال ١٣٧٠ از دانشكده دندانپزشكي دانشگاه تهران فارغ التحصیل شده اند
تا سال ١٣٩٦ حدود ٢٦ سال سابقه كار در حوزه دندانپزشكي در طي این سالها به منظور ارتقاء علم دندانپزشكي Course ( واحد ) های متعددي در زمينه cosmetic ( زیبایی ) در دانشگاه سن انتونيو تگزاس ...

مقالات مرتبط
پرسش و پاسخ تکمیلی

سوالات شما در اسرع وقت پاسخ داده شده و از طریق ایمیل اطلاع رسانی خواهد شد

0 دیدگاه
یک دیدگاه بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

3 + 15 =